شمس الدين محمد كوسج
مقدمه 25
برزونامه ( بخش كهن ) ( فارسى )
برزو به سپاه افراسياب و حركت او به سوى ايران و سرانجام در آمدنش به سپاه ايران و شكست افراسياب مىشود كه برگزينى از بخش نخست ( كهن ) برزونامه است . بخش كهن برزونامه در بين ديگر منظومههايى كه بعد از شاهنامه سروده شدهاند ، موفقتر بوده است ، بهطورى كه از قديم بخشى از آن را وارد نسخههايى از شاهنامه كردهاند . « 1 » متن كامل ( بخش قديم و جديد ) برزونامه تاكنون به صورت خطى باقى مانده است ، ولى چند روايت منثور آن در طى پنجاه شصت سال اخير در ايران به چاپ رسيده است . از قرار زير : 1 . روايت مندرج در كتاب رستمنامه كه شامل دو بخش داستان است . رستمنامه شامل روايتهاى منثور چند منظومهء حماسى كوتاه چون جنگ تهمتن با كك كوهزاد ، داستان ببر بيان ، رستم و سهراب و . . . است و سه چهارم از كتاب به داستان برزو اختصاص دارد . دستنوشتههايى از رستمنامه در كتابخانهء ملى پاريس و مجلس شوراى اسلامى نگهدارى مىشود . يك چاپ از آن نيز حدود سالهاى 1320 - 1330 ش در تهران توسط كتابفروشى علمى منتشر شده است . 2 . شاه حسين بن ملك غياث الدين سيستانى ، خلاصهاى از بخش كهن داستان برزو را در كتاب خود احياء الملوك ( مؤلف به سال 1028 ق . ) نقل كرده است . « 2 » 3 . مرحوم انجوى شيرازى ، در كتاب فردوسىنامه ، هفت روايت از اين داستان را كه شش روايت آن مربوط به بخش نخست و يك روايت آن مربوط به يكى از قصههاى بخش دوم برزونامه مىشود ، گرد آورده است . « 3 » 4 . در طومارى نقالى موسوم به هفت لشكر روايتى از هردو بخش داستان برزو بعد از داستان بيژن و منيژه آمده است . « 4 »
--> ( 1 ) . شاهنامهء فردوسى ، از روى چاپ ترنر ماكان ، بمبئى 1272 ، ص 5 ( مقدمهء فارسى ترنر ماكان ) . ( 2 ) . احياء الملوك ، ص 30 به بعد . ( 3 ) . فردوسىنامه ( مردم و فردوسى ) ، ج 1 ، ص 106 به بعد و ج 2 ، ص 69 . ( 4 ) . هفت لشكر ، ص 246 به بعد .